Opening Report

Database: BOTVINNK (1,393 games)
Report: (1393 games)
Generated by Scid 2.2 on 2001.01.18


White to move.



1. Statistics and History

1.1 Statistics

 Statistic         Games     1-0     =-=     0-1   Score
-----------------------------------------------------------
 All report games   1393     489     521     381   53.8%

 Both rated 2600+      0       0       0       0    0.0%
 Both rated 2500+      0       0       0       0    0.0%
 Both rated 2300+      0       0       0       0    0.0%

 Since 1996.01.01      0       0       0       0    0.0%
 Since 1998.01.01      0       0       0       0    0.0%
 Since 2000.01.01      0       0       0       0    0.0%
-----------------------------------------------------------

1.2 Oldest games

1: 0-1(32) Abramovic G -- Botvinnik Mikhail, Leningrad jr 1924 [71]
2: 0-1(23) Miliutin Veniamin -- Botvinnik M, Ch Leningrad , Leningrad (Russia) 1924 [70]
3: 0-1(46) Andreev Grigory -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1924 [61]
4: 1-0(37) Botvinnik M -- Folga I, Leningrad 2nd cat 1924 [61]
5: 1-0(37) Botvinnik Mikhail -- Folga I, Leningrad 1924 [61]

1.3 Newest games

1: 0-1(36) Mukhitdinov -- Botvinnik M, URS 4/163 1989 [18]
2: 1-0(37) Botvinnik Mikhail -- SARGON, Hamburg 1983
3: 1-0(32) Botvinnik M -- M.K. V computer S S, simultaan Duitsland 1982
4: 0-1(34) Botvinnik M -- Jacobs, London clock sim 1981
5: 1-0(35) Botvinnik M -- Byron, London clock sim 1981

1.4 Current popularity

Frequency in all years: once every 1 games
In the 5 years to today: once every 0 games (no change from all years)
In the 1 year to today: once every 0 games (no change from all years)

2. Ratings and Performance

2.1 Average ratings and performance

White rating: 0 (0 games); White performance: 0 (0% vs 0)
Black rating: 0 (0 games); Black performance: 0 (0% vs 0)

2.2 Games with highest average rating

1: 0-1(40) Lowenfisch Grigory -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1937
2: 1-0(37) Botvinnik Mikhail -- SARGON, Hamburg 1983
3: 1-0(32) Botvinnik M -- M.K. V computer S S, simultaan Duitsland 1982
4: 0-1(34) Botvinnik M -- Jacobs, London clock sim 1981
5: 1-0(35) Botvinnik M -- Byron, London clock sim 1981
6: =-=(23) Speelman Jonathan -- Botvinnik Mikhail, England 1979
7: 0-1(26) Barry -- Botvinnik Mikhail, Dublin 1979
8: 1-0(57) Botvinnik Mikhail -- Goodman, London 1978

3. Game Characteristics

3.1 Game lengths by result

White wins: 42 moves (whole database: 42 moves)
Black wins: 42 moves (whole database: 42 moves)
Draws: 41 moves (whole database: 41 moves)

3.2 Shortest White wins

1: 1-0(11) Botvinnik M -- Spielmann, Moscow 107&29 1935 [7]
2: 1-0(12) Botvinnik M -- Schmid L, Hamburg 1965
3: 1-0(12) Botvinnik M -- Sorokin N, Ch URS, Leningrad 1933 [94]
4: 1-0(12) Botvinnik Mikhail -- Savitsky Leonid, Leningrad ch-city 1932 [91]
5: 1-0(12) Botvinnik M -- Spielmann R, Moscow 1935 [18]

3.3 Shortest Black wins

1: 0-1(11) Mazel Isaak (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) (7) 1938 [14]
2: 0-1(14) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, USSR 1929 [62]
3: 0-1(15) Ragozin Viacheslav (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Odessa 1929 [62]
4: 0-1(17) Abramovic G -- Botvinnik Mikhail, Soviet Union 1924 [44]
5: 0-1(19) Terpugov Evgeni -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1951

3.4 Endgames

Material classification of final game positions:

               Pawns     BN  Rooks   R,BN Queens   Q,BN    Q,R Q,R,BN
 Report games     1%    12%    12%    29%     3%     6%     3%    32%
 All games        1%    12%    12%    29%     3%     6%     3%    32%

4. Moves and Themes

4.1 Move orders reaching the report position

There was only one move order reaching this position. It is:
1: (1393)

4.2 Moves from the report position

    MOVE    ECO       FREQUENCY    SCORE
 1: d4      A40a      580: 41.6%   53.1%
 2: e4      B00a      422: 30.2%   43.0%
 3: c4      A10       277: 19.8%   66.6%
 4: Nf3     A04        99:  7.1%   63.6%
 5: g3      A00t       14:  1.0%   92.8%
 6: f4      A02         1:  0.0%    0.0%
___________________________________________
TOTAL:               1393:100.0%   53.8%

4.3 Positional themes

Frequency of various themes at move 10:

   Same-side castling:           35%    Isolated Queen Pawn:           6%
   Opposite castling:             1%    White Pawn on 5/6/7th rank:   21%
   Both Kings uncastled:         31%    Black Pawn on 2/3/4th rank:   14%
   Kingside pawn storm:           1%    Open c/d/e file:              17%
   Queens exchanged:              2%    Only 1 side has Bishop pair:  22%

5. Theory Table

: +489 =521 -381 (54%)

1

2

3

4

5

6

7

8

1

Nf31
d52

c43
e64

g35
Nf6

Bg2
Be7

OO
OO

d4
Nbd7

Nc3
dxc4

e4
c66

2

c4
e57

Nc3
Nf68

Nf3
Nc6

d4
exd49

Nxd4
Bb4

Bg5
h6

Bh4
Bxc3+10

bxc3
Ne511

3

...
Nf6

Nc312
e613

d414
d515

Bg516
Nbd7

e3
c6

a3
Be7

Nf3
OO

Rc1
b617

4

e4
c518

Nf319
e620

d421
cxd4

Nxd4
Nf6

Nc322
d6

Be223
a624

Be3
Qc7

a4
b625

5

...
e6

d426
d5

Nc327
Bb428

e529
c530

a331
cxd432

Qxd4
Nc6

Bb5
Ba5

Nf3
Ne733

6

...
e5

Nf334
Nc635

Bb536
a637

Ba438
Nf639

OO
Be740

Re141
b5

Bb3
d642

c3
OO43

7

d4
e644

c445
f546

g347
Nf6

Bg2
Be748

Nc349
d550

Nh351
c6

Qb3
OO

OO
Na652

8

...
d5

c453
c654

Nf355
Nf6

e3
e6

Bd356
Nbd7

OO57
Be758

Nc3
OO

e4
dxe459

9

...
Nf6

Nf360
e661

c462
d563

Bg564
Nbd7

Nc3
c665

e366
Qa567

Qc2
Bb4

Nd2
OO68

10

...
...

c4
g669

Nc370
d571

Nf372
Bg7

cxd573
Nxd5

Qb3
Nxc3

bxc3
OO74

e3
c575

11

...
...

...
e6

Nf3
b676

g377
Bb7

Bg2
Be778

OO79
OO

Nc3
d580

Ne581
Qc882

12

...
...

...
...

Nc3
Bb483

Qb384
c585

dxc5
Nc686

Bg587
h688

Bh489
Nd490

Qa4
Bxc3+91

13

...
...

...
...

...
...

Qc2
d592

cxd593
Qxd594

Nf395
c5

Bd2
Bxc3

Bxc396
cxd497

Generated from the 400 highest-rated games.

  1. 1.f4 Nf6 2.b3 d5 3.Nf3 g6 4.Bb2 Bg7 5.e3 c5 6.Be2 OO 7.OO Nc6 8.Ne5 Bd7 9.d3 Ne8 0-1(59) David -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938.

  2. 1...Nf6 2.c4 e6 3.g3 b6 4.Bg2 Bb7 5.OO c5 6.b3 Nc6 7.Bb2 Be7 8.Nc3 OO 9.d4 Nxd4 0-1(49) Botvinnik M -- Capablanca J, It, Moscow 1936; 5...Be7 6.b3 OO 7.Bb2 d5 8.d4 dxc4 9.bxc4 c5 1-0(58) Botvinnik Mikhail -- Budo A, Leningrad ch-city 1930; 3.d4 d5 4.Nc3 dxc4 5.e3 Nbd7 6.Bxc4 c5 7.OO cxd4 8.exd4 Qc7 9.Bb3 Be7 1-0(39) Botvinnik M -- Kaminer Sergey, Leningradd cat 1925; 2...b6 3.g3 Bb7 4.Bg2 c5 5.OO g6 6.d4 cxd4 7.Nxd4 Bxg2 8.Kxg2 Bg7 9.Nc3 OO 1-0(44) Botvinnik M -- Lilienthal Andre, It, Moscow (3) 1936; 6...Bg7 7.d5 b5 8.Nfd2 bxc4 9.e4 d6 1-0(31) Botvinnik M -- Model Abram, Ch Leningrad, Leningrad 1932; 3.e3 Bb7 4.Be2 g6 5.b3 Bg7 6.Bb2 c5 7.OO OO 8.Nc3 d5 9.Nxd5 Nxd5 0-1(51) Rabinovich Ilya -- Botvinnik Mikhail, Training 1937; 2...c6 3.Nc3 d5 4.e3 g6 5.d4 Bg7 6.Qb3 OO 7.Bd2 b6 8.cxd5 cxd5 9.Ne5 Bb7 =-=(38) Botvinnik M -- Winter William, It, Nottingham 1936; 6.Bd3 OO 7.OO Nbd7 8.Qe2 Re8 9.cxd5 cxd5 1-0(37) Botvinnik M -- Ragozin Viacheslav, Moskva Alekhine-mem 1936; 2...e5 3.d4 d5 4.Nc3 Be7 5.g3 OO 6.Bg2 c6 7.OO b6 8.Nxe5 Bb7 9.e4 dxc4 1-0(30) Botvinnik M -- Makogonov Vladimir, Ch URS , Leningrad (Russia) (17) 1938; 2...d6 3.d4 Nbd7 4.g3 e5 5.Bg2 Be7 6.OO OO 7.Nc3 c6 8.e4 Qc7 9.h3 Re8 1-0(30) Botvinnik M -- Tartakower Savielly, It, Nottingham 1936; 2...c5 3.Nc3 b6 4.g3 Bb7 5.Bg2 d5 6.cxd5 Nxd5 7.OO e6 8.b3 Be7 9.Bb2 OO 0-1(37) Yurgis A -- Botvinnik Mikhail, Leningrad tt 1931; 2.d4 b6 3.g3 Bb7 4.Bg2 c5 5.OO cxd4 6.Nxd4 Bxg2 7.Kxg2 g6 8.c4 Bg7 9.Nc3 Qc8 =-=(29) Capablanca J. (CUB) -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936; 3.c4 Bb7 4.g3 e6 5.Bg2 Be7 6.OO OO 7.Re1 d5 8.Nc3 Nbd7 9.Ne5 Ne4 =-=(26) Keres Paul (EST) -- Botvinnik M, It, Amsterdam 1938; 2.b3 d5 3.Bb2 Bg4 4.g3 Nbd7 5.Bg2 e6 6.OO Bd6 7.c4 c6 8.d4 OO 9.Ne5 Bf5 =-=(41) Romanovsky Peter -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1930; 4.e3 e6 5.Be2 Nbd7 6.d3 Bd6 7.c4 OO 8.OO c6 9.Nc3 e5 0-1(46) Romanovsky Peter -- Botvinnik Mikhail, Leningrad masters 1930; 2.e3 d5 3.b3 Bg4 4.Bb2 Nbd7 5.Be2 e6 6.d4 Bd6 7.Nbd2 Qe7 8.OO OO 9.Ne5 Bf5 0-1(59) Model Abram -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1927.
    1...f5 2.g3 Nf6 3.Bg2 e6 4.c4 Be7 5.OO OO 6.d4 d5 7.Nc3 c6 8.Qb3 Kh8 9.Ne5 Nbd7 =-=(42) Capablanca Jose -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1936; 4.OO Be7 5.c4 OO 6.b3 Qe8 7.Nc3 Qh5 8.Qc2 Nc6 9.d4 d6 1-0(63) Botvinnik Mikhail -- Riumin Nikolai, Moscow 1936; 2.e4 fxe4 3.Ng5 Nf6 4.d3 e5 5.dxe4 Bc5 6.Bc4 Qe7 7.Nc3 Bxf2+ 8.Kxf2 Qc5+ 9.Kg3 Qxc4 0-1(37) Lisitsin Gregori -- Botvinnik Mikhail, Leningrad masters 1933; 0-1(37) Lisitsyn Georgy (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1933.
    1...c5 2.c4 Nf6 3.g3 d5 4.cxd5 Nxd5 5.Bg2 Nc6 6.OO e5 7.d3 Be7 8.Nbd2 OO 9.Nc4 f6 0-1(44) Lisycyn G -- Botvinnik M, Leningrad chc 1932; 0-1(44) Lisitsin Gregory -- Botvinnik M, Leningrad ch-city 1932; 0-1(44) Lisitsyn Georgy (RUS) -- Botvinnik M, Ch Leningrad, Leningrad 1932.
    1...e6 2.c4 d5 3.g3 Nf6 4.Bg2 Be7 5.OO OO 6.d4 Nbd7 7.Nc3 c6 8.Qd3 b6 9.b3 Bb7 1-0(36) Botvinnik M -- Tylor Theodore, It, Nottingham 1936.

  3. 2.d4 Nf6 3.c4 e6 4.Nc3 c5 5.cxd5 Nxd5 6.e3 Nc6 7.Bc4 cxd4 8.exd4 Be7 9.OO OO 1-0(51) Botvinnik M -- Alekhin Alexander, It, Amsterdam (7) 1938; 1-0(51) Botvinnik Mikhail -- Alekhine Alexander, AVRO 1938; 4.g3 Be7 5.Bg2 OO 6.OO c6 7.Nbd2 Nbd7 8.Qc2 b5 9.c5 Qc7 0-1(34) Botvinnik M -- Rabinovich Ilia, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938; 3...c6 4.e3 e6 5.Bd3 dxc4 6.Bxc4 c5 7.OO Nc6 8.Qe2 cxd4 9.Rd1 Be7 1-0(46) Botvinnik M -- Alatortsev Vladimir, Ch Leningrad, Leningrad 1932.
    2.e3 Nf6 3.c4 e6 4.b3 Be7 5.Bb2 OO 6.Nc3 c5 7.cxd5 Nxd5 8.Nxd5 Qxd5 9.Bc4 Qd8 1-0(52) Botvinnik Mikhail -- Levenfish Grigori, Moscow m 1937.
    2.b3 Nf6 3.Bb2 e6 4.e3 c5 5.d4 Nc6 6.Bd3 Bd6 7.OO OO 8.c4 b6 9.Ne5 Bb7 0-1(27) Model Abram -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1926.

  4. 2...c6 3.e3 Nf6 4.Nc3 g6 5.d4 Bg7 6.Be2 OO 7.OO b6 8.cxd5 Nxd5 9.Bd2 Bb7 1-0(60) Lisitsyn Georgy (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1934; 1-0(61) Lisitsin Gregori -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1934; 3.d4 Nf6 4.e3 e6 5.Bd3 Nbd7 6.Nc3 dxc4 7.Bxc4 b5 8.Bd3 a6 9.e4 c5 1-0(25) Botvinnik M -- Belavenets Sergey, Match, Leningrad 1934.
    2...dxc4 3.Na3 c5 4.Nxc4 Nc6 5.b3 f6 6.Bb2 e5 7.g3 Nge7 8.Bg2 Nd5 9.OO Be7 =-=(34) Botvinnik Mikhail -- Fine Reuben, Nottingham 1936; =-=(36) Botvinnik M -- Fine Reuben, It, Nottingham 1936.
    2...d4 3.b4 g6 4.Bb2 Bg7 5.g3 e5 6.d3 Ne7 7.Bg2 c5 8.bxc5 Nd7 9.Ba3 Nxc5 1-0(34) Botvinnik M -- Ragozin Viacheslav, Ch URS, Leningrad 1933; 5...b6 6.Bg2 Bb7 7.OO e5 8.d3 Ne7 9.Nbd2 OO 1-0(69) Romanovsky Petr (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1927.

  5. 3.d4 Nf6 4.Nc3 c6 5.e3 Nbd7 6.Bd3 Be7 7.OO OO 8.b3 Bb4 9.Bb2 Qe7 1-0(25) Botvinnik M -- Poliak Abram, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938.
    3.b3 Nf6 4.Bb2 Be7 5.e3 OO 6.Be2 c6 7.OO Nbd7 8.Nc3 a6 9.Nd4 dxc4 1-0(43) Botvinnik M -- Chekhover Vitaly, It, Moscow (16) 1935.

  6. 9.a4 a5 1-0(21) Botvinnik Mikhail -- Lasker Emanuel, Moscow 1936; 1-0(21) Botvinnik M -- Lasker Emanuel, It, Moscow 1936.

  7. 1...e6 2.Nf3 d5 3.d4 Nf6 4.Nc3 Be7 5.Bg5 OO 6.e3 Nbd7 7.Bd3 c5 8.OO cxd4 9.exd4 dxc4 1-0(24) Botvinnik Mikhail -- Vidmar Milan, Nottingham 1936; 4.Bg5 Be7 5.Nc3 OO 6.e3 Nbd7 7.Bd3 c5 8.OO cxd4 9.exd4 dxc4 1-0(24) Botvinnik M -- Vidmar Milan, It, Nottingham 1936; 3.b3 Nf6 4.Bb2 Be7 5.e3 c5 6.cxd5 exd5 7.Be2 OO 8.OO Nc6 9.d4 b6 =-=(41) Botvinnik M -- Euwe Max, It, Amsterdam 1938; 2...Nf6 3.Nc3 d5 4.d4 Nbd7 5.e3 a6 6.c5 c6 7.Na4 Ne4 8.Bd3 e5 9.Nd2 Nxd2 1-0(69) Botvinnik M -- Thomas George Alan, It, Nottingham 1936; 5.Bg5 Be7 6.e3 OO 7.Rc1 c6 8.Qc2 b6 9.cxd5 exd5 1-0(40) Kan Ilya -- Botvinnik Mikhail, Leningrad-Moskva 1930; 2.d4 d5 3.Nf3 Nf6 4.Nc3 Be7 5.Bg5 Nbd7 6.Qc2 a6 7.cxd5 exd5 8.e3 OO 9.Bd3 c6 1-0(20) Botvinnik M -- Alatorzew, Leningrad [Zueger] S 1934; 2.Nc3 d5 3.d4 c5 4.cxd5 exd5 5.Nf3 Nc6 6.e3 c4 7.Be2 Bb4 8.OO Nge7 9.e4 dxe4 1-0(35) Botvinnik M -- Stahlberg G, Moskva Alekhine-mem 1935.
    1...c6 2.e4 d5 3.exd5 cxd5 4.d4 Nf6 5.Nc3 Nc6 6.Bg5 e6 7.Nf3 dxc4 8.Bxc4 Be7 9.OO OO 0-1(56) Botvinnik M -- Euwe M, Hastings 1935; 0-1(56) Botvinnik M -- Euwe Max, It, Hastings 1934; 0-1(47) Botvinnik Mikhail -- Euwe Max, Hastings 1934; 7.c5 Be7 8.Bb5 OO 9.Nf3 Ne4 1-0(27) Botvinnik M -- Kmoch Hans, Tournament, Leningrad 1934; 6...Qb6 7.cxd5 Qxb2 8.Rc1 Nb4 9.Na4 Qxa2 1-0(11) Botvinnik M -- Spielmann, Moscow 107&29 1935; 1-0(12) Botvinnik M -- Spielmann Rudolf, It, Moscow (1) 1935; 2.d4 d5 3.Nc3 Nf6 4.e3 e6 5.Nf3 Nbd7 6.Bd3 Be7 7.OO OO 8.b3 b6 9.Qe2 Bb7 1-0(77) Botvinnik M -- Rabinovich Ilia, Tournament, Leningrad 1934.
    1...f5 2.d4 Nf6 3.g3 e6 4.Bg2 Be7 5.Nf3 d5 6.OO OO 7.Nc3 c6 8.Qc2 Qe8 9.Bf4 Qh5 0-1(47) Yudovich Mikhail M (jr) (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1934; 0-1(47) Yudovich Mikhail -- Botvinnik M, Leningrad-Moskva 1934.
    1...c5 2.Nf3 Nc6 3.Nc3 Nf6 4.d4 cxd4 5.Nxd4 g6 6.Nc2 Bg7 7.e4 d6 8.Be2 OO 9.OO Be6 1-0(36) Botvinnik Mikhail -- Model Abram, Leningrad masters 1933; 2.Nc3 Nf6 3.g3 d5 4.cxd5 Nxd5 5.Bg2 Nc7 6.Nf3 Nc6 7.OO e5 8.b3 Be7 9.Bb2 OO 0-1(32) Kirilov Valentins (LAT) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1931.

  8. 2...Nc6 3.g3 g6 4.Bg2 Bg7 5.e3 d6 6.Nge2 Be6 7.d4 Bxc4 8.d5 Nb8 9.Qa4+ b5 1-0(39) Botvinnik M -- Levenfish Grigory, Match, Leningrad/Moscow 1937; 1-0(40) Botvinnik Mikhail -- Lowenfisch Grigory, Leningrad 1937; 6...Nge7 7.d4 exd4 8.exd4 OO 9.OO Nf5 1-0(37) Botvinnik M -- Reshevsky Samuel H, It, Amsterdam 1938; 3...d6 4.Bg2 f5 5.e3 Nf6 6.d4 Be7 7.Nge2 OO 8.b3 Qe8 9.Ba3 Rf7 =-=(34) Botvinnik M -- Alatortsev, Moscow 1935; =-=(39) Botvinnik M -- Alatortsev Vladimir, It, Moscow (8) 1935.

  9. 4...e4 5.Nd2 Nxd4 6.Ndxe4 Ne6 7.g3 Nxe4 8.Nxe4 Bb4+ 9.Bd2 Bxd2+ =-=(48) Botvinnik M -- Flohr S, Match, Leningrad/Moscow (5) 1933.

  10. 7...d6 8.e3 Qe7 9.Be2 g5 =-=(24) Botvinnik M -- Flohr S, Match, Leningrad/Moscow (7) 1933.

  11. 9.e3 Ng6 =-=(26) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1934; 1-0(37) Botvinnik Mikhail -- Nenarokov Vladimir, Leningrad 1933.
    8...d6 9.f3 OO =-=(31) Botvinnik M -- Pirc Vasja, Moskva 1935.

  12. 2.d4 g6 3.Nc3 d5 4.Nf3 Bg7 5.Qb3 c6 6.cxd5 Nxd5 7.Bd2 OO 8.e4 Nb6 9.Rd1 N8d7 1-0(25) Botvinnik M -- Yudovich, Moscow - 1933; 1-0(23) Botvinnik Mikhail -- Yudovich Mikhail, Leningrad ch-SU 1933; 9...Qc7 1-0(23) Botvinnik M -- Yudovic M M, Ch URS, Leningrad 1933; 3...Bg7 4.e4 d6 5.g3 OO 6.Bg2 Nc6 7.Nge2 Bd7 8.h3 h6 9.Be3 a6 1-0(20) Botvinnik M -- Norman Kenneth I, It, Hastings 1934.

  13. 2...c5 3.Nf3 d5 4.cxd5 Nxd5 5.e4 Nb4 6.Bc4 e6 7.OO N8c6 8.d3 Be7 9.a3 Na6 1-0(38) Botvinnik Mikhail -- Menchik-Stevenson Vera, Moskva 1935; 6...Nd3+ 7.Ke2 Nxc1+ 8.Rxc1 e6 9.d4 cxd4 1-0(14) Botvinnik M -- Kasparian Genrikh, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938; 3...e6 4.d4 cxd4 5.Nxd4 Bb4 6.Qb3 Bc5 7.Nf3 b6 8.Bg5 Bb7 9.Qc2 h6 0-1(39) Aarland Stein Arild (NOR) -- Botvinnik M, Match, Leningrad 1930.
    2...d5 3.d4 g6 4.Nf3 Bg7 5.e3 OO 6.Be2 e6 7.OO b6 8.cxd5 exd5 9.b3 Bb7 0-1(40) Sokolsky Alexey (BLR) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938; 3.cxd5 Nxd5 4.Nf3 Nxc3 5.bxc3 g6 6.g3 Bg7 7.Bg2 OO 8.OO c5 9.Qa4 Bd7 =-=(46) Rumin N (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1934.
    2...b6 3.d4 Bb7 4.Qc2 d5 5.Bg5 e6 6.cxd5 exd5 7.e3 Be7 8.Bd3 h6 9.Bf4 OO 1-0(88) Botvinnik M -- Chekhover Vitaly, Tournament, Leningrad 1934; 1-0(88) Botvinnik M -- Tsjechover, Leningrad t./Euwe 1934.
    2...e5 3.Nf3 Nc6 4.d4 exd4 5.Nxd4 Bb4 6.Bg5 h6 7.Bh4 Bxc3+ 8.bxc3 d6 9.f3 OO =-=(31) Botvinnik M -- Pirc Vasja, It, Moscow (12) 1935.

  14. 3.e4 c5 4.f4 Nc6 5.Nf3 d5 6.e5 Ng4 7.cxd5 exd5 8.Qb3 Nb4 9.a3 c4 0-1(11) Mazel Isaak (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) (7) 1938.
    3.Nf3 b6 4.g3 Bb7 5.Bg2 Be7 6.OO OO 7.b3 d5 8.cxd5 exd5 9.d4 Nbd7 0-1(41) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow 1937.

  15. 3...Bb4 4.Qc2 d5 5.cxd5 exd5 6.Bg5 Qd6 7.e3 Ne4 8.Bf4 Qg6 9.Qb3 c5 1-0(13) Botvinnik M -- Sorokin, Leningrad 107&96 1933.

  16. 4.Nf3 Nbd7 5.Bf4 c6 6.e3 dxc4 7.Bxc4 Nb6 8.Bb3 Nbd5 9.OO Nxf4 =-=(62) Botvinnik Mikhail -- Romanovsky Peter, Leningrad masters 1933.

  17. 9.cxd5 exd5 0-1(40) Poliak A -- Botvinnik M, Moscow Educational t 1929; 1-0(40) Poliak A -- Botvinnik M, Moscow Educ. Team Comp 1928; 1-0(40) Poliak Abram -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1928.

  18. 1...c6 2.d4 d5 3.exd5 cxd5 4.c4 Nf6 5.Nc3 Nc6 6.Bg5 e6 7.c5 Be7 8.Bb5 OO 9.Nf3 Ne4 1-0(26) Botvinnik M -- Kmoch H, Leningrad 1934; 1-0(27) Botvinnik M -- Kmoch H, Leningrad 1934; 1-0(30) Botvinnik M -- Kmoch, Leingrad 1934; 7.Nf3 dxc4 8.Bxc4 Be7 9.OO OO 0-1(56) Botvinnik M -- Euwe Max, Hastings 1934; 6...dxc4 7.d5 Ne5 8.Qd4 Nd3+ 9.Bxd3 cxd3 1-0(40) Flohr S -- Botvinnik M, Moscow 1933; 1-0(33) Botvinnik M -- Flohr S, Match, Leningrad/Moscow (9) 1933; 0-1(40) Botvinnik M -- Flohr S, Match, Leningrad/Moscow (1) 1933; 6...Qb6 7.cxd5 Qxb2 8.Rc1 Nb4 9.Na4 Qxa2 1-0(12) Botvinnik M -- Spielmann R, Moscow 1935; 5...e6 6.Nf3 Be7 7.Bg5 dxc4 8.Bxc4 OO 9.OO Nbd7 1-0(24) Botvinnik M -- Budo A, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938; 2.c4 e6 3.Nf3 d5 4.exd5 exd5 5.cxd5 cxd5 6.Bb5+ Bd7 7.Bxd7+ Qxd7 8.Ne5 Qc7 9.OO Bd6 =-=(26) Botvinnik Mikhail -- Flohr Salo, Moscow 1933; =-=(26) Botvinnik M -- Flohr S, Match, Leningrad/Moscow (11) 1933.
    1...Nf6 2.e5 Nd5 3.d4 d6 4.Nf3 Bg4 5.Be2 c6 6.OO dxe5 7.Nxe5 Bxe2 8.Qxe2 Nd7 9.f4 e6 1-0(57) Botvinnik Mikhail -- Flohr Salo, Moscow 1936; 1-0(66) Botvinnik Mikhail -- Flohr Salomon, Moscow 1936; 6...Bxf3 7.Bxf3 dxe5 8.dxe5 e6 9.Qe2 Qc7 =-=(36) Botvinnik M -- Flohr S, It, Nottingham 1936.
    1...g6 2.d4 Bg7 3.Nc3 d6 4.Nf3 Nf6 5.Be2 OO 6.OO Bg4 7.h3 Bxf3 8.Bxf3 Nc6 9.Ne2 e5 0-1(36) Mukhitdinov -- Botvinnik M, URS 4/163 1989.

  19. 2.c4 Nc6 3.f4 g6 4.Nf3 Bg7 5.Nc3 e6 6.b3 Nge7 7.Bb2 d5 8.e5 b6 9.d4 cxd4 0-1(23) Blumenfeld B -- Botvinnik Mikhail, USSR 1931; 0-1(21) Blumenfeld M -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU sf 1931.
    2.Nc3 Nc6 3.g3 g6 4.Bg2 Bg7 5.Nge2 e6 6.d3 Nge7 7.OO OO 8.Be3 Nd4 9.Qd2 d5 0-1(35) Alexander K -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936.

  20. 2...d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 g6 6.Be2 Bg7 7.Be3 Nc6 8.Nb3 Be6 9.f4 OO =-=(19) Alekhine A -- Botvinnik M, Nottingham 107&15 1936; =-=(18) Alekhine -- Botvinnik M, Nottingham 1936; =-=(20) Alekhin Alexander (RUS) -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936; =-=(46) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (18) 1936; 0-1(48) Kan Ilya (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (14) 1936; 7.Nb3 Nc6 8.Be3 OO 9.f4 Be6 =-=(19) Alekhine Alexander -- Botvinnik Mikhail M, Nottingham 1936; 5...Nc6 6.Be2 g6 7.Be3 Bg7 8.Qd2 Ng4 9.Bxg4 Bxg4 1-0(58) Bogatyrchuk F (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1933.
    2...Nc6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 d6 6.Be2 g6 7.Be3 Bg7 8.Nb3 Be6 9.f4 OO =-=(23) Alekhine Alexander -- Botvinnik Mikhail, Nottingham 1936; 0-1(29) Rauzer Vsevolod (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1933; 8.Qd2 Ng4 9.Bxg4 Bxg4 1-0(58) Bohatirchuk Fedor -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-SU 1933; 6...e6 7.Be3 Be7 8.OO OO 9.Qd2 a6 =-=(40) Botvinnik M -- Kan Ilia, Ch URS, Leningrad 1933; 5...a6 6.Nxc6 dxc6 7.Qxd8+ Kxd8 8.Bf4 Ke8 9.f3 Be6 =-=(27) Botvinnik M -- Flohr S, It, Moscow (18) 1935; 3.Be2 Nf6 4.Nc3 d5 5.e5 Nd7 6.Nxd5 Ndxe5 7.Nxe5 Nxe5 8.d4 Qxd5 9.dxe5 Qxd1+ =-=(38) Romanovsky Petr (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1934.

  21. 3.c4 Nc6 4.Nc3 Nf6 5.d4 cxd4 6.Nxd4 Bb4 7.Nxc6 dxc6 8.Qxd8+ Kxd8 9.Bd2 e5 0-1(47) Kasparian Genrikh (ARM) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1931.

  22. 5.Bd3 Nc6 6.Nxc6 dxc6 7.Nd2 e5 8.OO Qc7 9.b3 Bc5 1-0(60) Thomas George Alan -- Botvinnik M, Hastings 1934.

  23. 6.Be3 a6 7.Be2 Qc7 8.OO Be7 9.f4 Nc6 1-0(65) Sozin Veniamin -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1931.

  24. 6...Nc6 7.OO a6 8.Kh1 Qc7 9.f4 Bd7 =-=(44) Michell Reginald -- Botvinnik Mikhail, Hastings 1934; =-=(36) Michell R -- Botvinnik M, Hastings 1934.

  25. 9.f4 Bb7 1-0(28) Botvinnik M -- Ragozin V, Training game April 1936; 1-0(28) Botvinnik Mikhail -- Ragozin Viacheslav, Training 1936.

  26. 2.Nc3 d5 3.g3 dxe4 4.Bg2 Bd7 5.Nh3 Bc6 6.OO Nd7 7.Nxe4 Ngf6 8.d3 Be7 9.Nf4 OO 0-1(66) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1927.

  27. 3.Nd2 c5 4.exd5 exd5 5.Bb5+ Bd7 6.Qe2+ Qe7 7.Bxd7+ Nxd7 8.dxc5 Nxc5 9.Qxe7+ Bxe7 =-=(20) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1932; =-=(46) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1932; =-=(46) Iljin -- Zhenevsky Alexander-Botvinnik Mikhail, Leningrad 1932; =-=(49) Iljin_Genevsky Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Ch Leningrad, Leningrad 1932; 4.dxc5 Bxc5 5.Bd3 Nf6 6.e5 Nfd7 7.Qg4 Nxe5 8.Qxg7 Nxd3+ 9.cxd3 Rf8 0-1(34) Feldman Nikolai -- Botvinnik Mikhail, Leningrad tt 1931; 3...Nf6 4.e5 Nfd7 5.Bd3 b6 6.Qe2 c5 7.c3 cxd4 8.cxd4 Nc6 9.Ngf3 Nb4 =-=(41) Abramian Suren (AZE) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938.
    3.e5 c5 4.Nf3 Nc6 5.Be3 Nge7 6.c3 Nf5 7.Qd2 Nxe3 8.fxe3 Be7 9.Bd3 OO 0-1(35) Tolush Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938; 5.Bd3 cxd4 6.OO Bc5 7.Nbd2 Nge7 8.Nb3 Bb6 9.Bf4 Ng6 =-=(58) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow 1937; 4.Qg4 Qa5+ 5.c3 cxd4 6.Qxd4 Nc6 7.Qf4 Nge7 8.Bd3 Ng6 9.Bxg6 hxg6 0-1(55) Rabinovich Ilya -- Botvinnik Mikhail, Training 1937.

  28. 3...Nf6 4.Bg5 dxe4 5.Nxe4 Be7 6.Nc3 OO 7.Nf3 Nbd7 8.Be2 c5 9.OO b6 =-=(31) Botvinnik Mikhail -- Rauzer Vsevolod, Odessa ch-SU 1929.

  29. 4.exd5 exd5 5.Bd3 Nc6 6.Ne2 Nge7 7.OO Bg4 8.f3 Be6 9.a3 Ba5 =-=(30) Model Abram -- Botvinnik Mikhail, Leningrad phone 1930; 9.Be3 Nf5 0-1(61) Rabinovich Ilia (RUS) -- Botvinnik M, Ch Leningrad, Leningrad 1932; 8.a3 Bxc3 9.bxc3 OO 0-1(42) Iljin -- Zhenevsky Alexander-Botvinnik Mikhail, Leningrad 1930; 0-1(41) Iljin_Genevsky Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1930; 5.Nf3 Nc6 6.Bd3 Bg4 7.a3 Bxc3+ 8.bxc3 Nge7 9.Rb1 b6 =-=(37) Lasker Emanuel -- Botvinnik M, It, Moscow 1936.
    4.a3 Bxc3+ 5.bxc3 dxe4 6.Qg4 Nf6 7.Qxg7 Rg8 8.Qh6 c5 9.Ne2 Nc6 0-1(52) Romanovsky Petr (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938; 0-1(28) Ragozin V -- Botvinnik M, Training game April 1936; 0-1(27) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Training 1936.
    4.Ne2 dxe4 5.a3 Be7 6.Nxe4 Nf6 7.N2g3 OO 8.Be2 Nc6 9.Nxf6+ Bxf6 0-1(38) Verlinsky Boris -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1931.

  30. 4...f6 5.Nf3 c5 6.a3 Ba5 7.b4 cxb4 8.Nb5 b3+ 9.c3 Nc6 1-0(31) Botvinnik Mikhail -- Pavlov Pianov N, Moscow ch-SU 1927; 8...Nc6 9.axb4 Bc7 1-0(34) Botvinnik M -- Ragozin Viacheslav, Tournament, Leningrad 1927.

  31. 5.dxc5 Ne7 6.Nf3 Nbc6 7.Bd3 d4 8.a3 Ba5 9.b4 Nxb4 1-0(31) Fine Reuben (USA) -- Botvinnik M, It, Amsterdam 1938.
    5.Qg4 Kf8 6.Nf3 cxd4 7.Nxd4 Qa5 8.Bd2 Nc6 9.a3 f5 1-0(40) Bohatirchuk Fedor -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1927.

  32. 5...Bxc3+ 6.bxc3 Ne7 7.Nf3 Nbc6 8.Be2 Bd7 9.OO Qc7 0-1(54) Milner Barry Philip -- Botvinnik Mikhail, Hastings 1934.

  33. 9.OO OO 0-1(44) Yudovich Mikhail -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1931.

  34. 2.Nc3 Nf6 3.f4 d5 4.fxe5 Nxe4 5.Nf3 Nc6 6.Qe2 Bf5 7.Qb5 Nc5 8.d4 a6 9.Qe2 Ne4 1-0(27) Kan Ilya -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1935; 1-0(26) Kan Ilia (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (13) 1935; 5...Bb4 6.Qe2 Bxc3 7.bxc3 OO 8.Qe3 f6 9.d4 fxe5 0-1(22) Rabinovich Joseph (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1926.
    2.Bc4 Nf6 3.d3 Nc6 4.Nc3 Bc5 5.f4 d6 6.Nf3 OO 7.Na4 Bg4 8.Nxc5 dxc5 9.Be3 exf4 0-1(33) Savitsky Leonid -- Botvinnik Mikhail, Leningrad tt 1931.

  35. 2...d6 3.d4 Nf6 4.Nc3 Nbd7 5.Bc4 Be7 6.OO OO 7.Qe2 c6 8.a4 Qc7 9.Rd1 h6 =-=(47) Botvinnik M -- Romanovsky P, URS-ch05 Moscow 1927; =-=(49) Botvinnik Mikhail -- Romanovsky Peter, Moscow ch-URS 1927.
    2...Nf6 3.Nc3 Nc6 4.Bb5 Nd4 5.Ba4 Bc5 6.d3 OO 7.OO d6 8.h3 c6 9.Nxd4 Bxd4 =-=(19) Botvinnik M -- Fine Reuben, It, Amsterdam 1938.

  36. 3.Bc4 Nf6 4.d4 exd4 5.OO Nxe4 6.Re1 d5 7.Nc3 dxc4 8.Rxe4+ Be7 9.Nxd4 f5 0-1(63) Ragozin Viacheslav (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1930; 0-1(58) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, Leningrad masters 1930; 7.Bxd5 Qxd5 8.Nc3 Qd8 9.Rxe4+ Be7 0-1(36) Perfiliev Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925; 4.OO Bc5 5.d3 d6 6.Be3 Bb6 7.Nbd2 OO 8.c3 Bg4 9.h3 Bh5 1-0(29) Botvinnik Mikhail -- Kalinin I, Leningrad 2/3th cat 1924; 3...Bc5 4.b4 Bb6 5.a4 a6 6.Nc3 Nf6 7.Nd5 Nxe4 8.OO OO 9.d3 Nf6 1-0(19) Kan Ilya -- Botvinnik Mikhail, Odessa ch-SU 1929.
    3.Nc3 Nf6 4.Bb5 Bb4 5.OO OO 6.d3 d6 7.Bg5 Bxc3 8.bxc3 Qe7 9.Re1 a6 1-0(38) Bogatyrchuk F (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (15) 1935; 3...Bb4 4.Bb5 Nf6 5.d3 Nd4 6.Ba4 b5 7.Bb3 d5 8.Nxe5 Nxb3 9.cxb3 d4 0-1(43) Rokhlin Yakov (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1930.

  37. 3...d6 4.d4 Bd7 5.Nc3 exd4 6.Nxd4 Nxd4 7.Qxd4 Ne7 8.Bg5 f6 9.Be3 Nc6 0-1(28) Botvinnik Mikhail -- Makhlin A, Leningrad 2/3th cat 1924.

  38. 4.Bxc6 dxc6 5.Nc3 f6 6.d4 exd4 7.Qxd4 Qxd4 8.Nxd4 Bd6 9.Nce2 Ne7 =-=(34) Iljin_Genevsky Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Leningrad 1926; 6.d3 Bd6 7.Be3 c5 8.Ne2 Ne7 9.Ng3 Be6 0-1(59) Romanovsky Peter -- Botvinnik M, Moskva Alekhine-mem 1935; 5.d4 exd4 6.Qxd4 Qxd4 7.Nxd4 Bd7 8.Be3 OOO 9.OO Nf6 0-1(37) Golubev Ivan -- Botvinnik Mikhail, Leningrad tt 1931.
    4.Bc4 Nf6 5.d3 Bc5 6.Be3 Bxe3 7.fxe3 d5 8.exd5 Nxd5 9.Bxd5 Qxd5 0-1(28) Liutov N -- Botvinnik Mikhail, Leningrad tt 1925.

  39. 4...d6 5.d4 b5 6.Bb3 Nxd4 7.Nxd4 exd4 8.Bd5 Rb8 9.Qxd4 Bd7 =-=(84) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad masters 1933.

  40. 5...Nxe4 6.d4 b5 7.Bb3 d5 8.dxe5 Be6 9.c3 Be7 =-=(49) Botvinnik M -- Euwe Max, Tournament, Leningrad 1934; =-=(52) Botvinnik M -- Euwe M, Leningrad 1934; =-=(48) Botvinnik M -- Euwe, Leningrad 1934.

  41. 6.c3 Nxe4 7.Qe2 Nc5 8.Bxc6 dxc6 9.Nxe5 OO 0-1(36) Nadporoshky K -- Botvinnik M, Leningradd cat 1925.
    6.Qe2 b5 7.Bb3 d6 8.c3 OO 9.d4 Bg4 0-1(36) Rumin N (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow 1935.

  42. 7...OO 8.c3 d6 9.h3 Na5 0-1(45) Dobropistsev J -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1926; 0-1(27) Dobropistsev J -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1926; 9.d3 Na5 =-=(49) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1926.

  43. 9.d3 Na5 =-=(66) Iljin_Genevsky Alexander (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) (10) 1938; =-=(80) Rjumin N (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (2) 1936; 1-0(36) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1931; =-=(39) Ilyin Zhenevsky Alexander -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1926; 0-1(36) Proskurin N -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925.
    9.h3 Na5 =-=(49) Panchenko Nil -- Botvinnik Mikhail, Leningrad-Moskva 1927; 0-1(35) Dobropistsev J -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925.
    9.d4 Bg4 0-1(43) Riblin B -- Botvinnik Mikhail, Leningrad tt 1925.
    8...Na5 9.Bc2 c5 0-1(55) Veigert Alexander -- Botvinnik M, Leningradd cat 1925; =-=(43) Zbandutto Vladimir -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 2nd cat 1924.

  44. 1...f5 2.e4 fxe4 3.Nc3 Nf6 4.Bg5 c6 5.f3 exf3 6.Nxf3 d6 7.Bc4 Bg4 8.h3 Bh5 9.g4 Bg6 1-0(22) Botvinnik Mikhail -- Gotthilf Solomon, Leningrad 1927; 2.Nf3 Nf6 3.c4 e6 4.Nc3 b6 5.Bg5 Be7 6.e3 Bb7 7.Bd3 OO 8.OO Ne4 9.Bxe7 Qxe7 0-1(17) Abramovic G -- Botvinnik Mikhail, Soviet Union 1924.
    1...c6 2.c4 Nf6 3.Nc3 d5 4.e3 g6 5.Nf3 Bg7 6.Qb3 OO 7.Bd2 e6 8.Bd3 Nbd7 9.OO Nh5 =-=(28) Botvinnik Mikhail -- Romanovsky Peter, Leningrad 1927.

  45. 2.e4 d5 3.Nc3 Bb4 4.e5 c5 5.dxc5 Ne7 6.Nf3 Nbc6 7.Bd3 d4 8.a3 Ba5 9.b4 Nxb4 1-0(31) Fine R -- Botvinnik M, Amsterdam AVRO [KEY GAME] 1938; 1-0(35) Fine R -- Botvinnik M, Amsterdam AVRO [KEY 1938; 5.a3 cxd4 6.axb4 dxc3 7.bxc3 Qc7 8.Nf3 Ne7 9.Bd3 Nd7 0-1(47) Botvinnik Mikhail -- Model Abram, Moscow ch-URS 1927; 5...Bxc3+ 6.bxc3 Ne7 7.Qg4 cxd4 8.cxd4 Qc7 9.Qd1 Qc3+ 0-1(39) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik M, Moskva Alekhine-mem 1935; 4.Ne2 dxe4 5.a3 Be7 6.Nxe4 Nc6 7.Be3 Nf6 8.Nxf6+ Bxf6 9.Qd2 e5 =-=(66) Lilienthal Andre (RUS) -- Botvinnik M, Moscow 1936; =-=(58) Lilienthal Andor -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1936; 3.Nd2 c5 4.exd5 exd5 5.Bb5+ Bd7 6.Qe2+ Qe7 7.Qxe7+ Bxe7 8.Bxd7+ Nxd7 9.dxc5 Nxc5 =-=(21) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow (8) 1933.
    2.Nf3 f5 3.g3 Nf6 4.Bg2 Be7 5.OO OO 6.c4 d5 7.Nc3 c6 8.Rb1 Qe8 9.c5 Qh5 =-=(41) Reshevsky Samuel H (USA) -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936; 3.c4 Bb4+ 4.Bd2 Bxd2+ 5.Qxd2 Nf6 6.g3 OO 7.Bg2 d6 8.Nc3 Ne4 9.Qc2 Nxc3 =-=(32) Botvinnik Mikhail -- Nenarokov Vladimir, Odessa ch-SU 1929.

  46. 2...Nf6 3.Nc3 Bb4 4.Qc2 d5 5.cxd5 Qxd5 6.e3 c5 7.a3 Bxc3+ 8.bxc3 Nbd7 9.Nf3 b6 =-=(62) Euwe M -- Botvinnik M, Nottingham 1936; =-=(56) Euwe Max (NED) -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936; 4.Qb3 c5 5.dxc5 Nc6 6.Bg5 Qa5 7.Bxf6 gxf6 8.Nf3 Qxc5 9.a3 Ba5 1-0(27) Botvinnik Mikhail -- Miasoedov Grigori, Leningrad ch-city 1932; 3.Nf3 b6 4.g3 Bb7 5.Bg2 Be7 6.Nc3 OO 7.Qc2 d5 8.cxd5 exd5 9.OO Nbd7 0-1(45) Zamikhovsky Abram -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1931; 0-1(46) Zamikhovsky A -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1931.
    2...d5 3.Nf3 Be7 4.Nc3 Nf6 5.Bg5 OO 6.e3 a6 7.cxd5 exd5 8.Bd3 c6 9.Qc2 Nbd7 1-0(20) Botvinnik M -- Alatorsev, Leningrad - 1934; 1-0(22) Botvinnik Mikhail -- Alatortsev Vladimir, Leningrad 1934; 1-0(20) Botvinnik Mikhail -- Alatsortev Vladimir, Leningrad 1934.
    2...Bb4+ 3.Bd2 Bxd2+ 4.Qxd2 Nf6 5.Nc3 d6 6.e4 Qe7 7.Nge2 e5 8.f3 OO 9.g3 c5 1-0(42) Botvinnik M -- Budo A, Ch Leningrad, Leningrad 1932; 5...d5 6.e3 OO 7.Nf3 b6 8.cxd5 exd5 9.Bd3 Re8 1-0(37) Botvinnik Mikhail -- Alatsortev Vladimir, Leningrad masters 1932.

  47. 3.Nf3 Bb4+ 4.Bd2 Qe7 5.g3 Nf6 6.Bg2 OO 7.OO Bxd2 8.Qxd2 d6 9.Nc3 Nc6 1-0(39) Botvinnik Mikhail -- Ilyin Zhenevsky Alexander, Leningrad 1930; 4...Bxd2+ 5.Qxd2 Nf6 6.g3 b6 7.Nc3 d6 8.Bg2 Bb7 9.OO Qe7 1-0(31) Botvinnik M -- Aarland Stein Arild, Match, Leningrad 1930; 3...Nf6 4.g3 Bb4+ 5.Bd2 Bxd2+ 6.Qxd2 OO 7.Bg2 d6 8.OO Nc6 9.Nc3 Ne7 0-1(79) Botvinnik Mikhail -- Konstantinopolsky A, Moscow ch-SU sf 1931.
    3.Nc3 Nf6 4.g3 Bb4 5.Bd2 OO 6.Bg2 d6 7.Nf3 Nbd7 8.OO Bxc3 9.Bxc3 Ne4 =-=(22) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow (4) 1933.

  48. 4...Bb4+ 5.Bd2 Qe7 6.Nf3 Nc6 7.OO Bxd2 8.Qxd2 Ne4 9.Qc2 d6 1-0(38) Botvinnik M -- Alatortsev Vladimir, Ch URS, Leningrad 1933.

  49. 5.Nf3 d6 6.OO OO 7.b3 Qe8 8.Qc2 Qh5 9.Nc3 Nc6 1-0(38) Botvinnik M -- Kan Ilia, Ch URS, Moscow 1931.

  50. 5...OO 6.Nf3 d5 7.OO c6 8.Qc2 Qe8 9.Bf4 Qh5 0-1(34) Rabinovich Ilya -- Botvinnik Mikhail, USSR 1927; 0-1(42) Rabinovich Joseph (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1927.

  51. 6.Nf3 c6 7.OO OO 8.b3 Qe8 9.Bb2 Nbd7 0-1(30) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow (10) 1933.

  52. 9.Nf4 Kh8 =-=(40) Capablanca J. (CUB) -- Botvinnik M, Hastings 1934.

  53. 2.Nf3 Nf6 3.c4 e6 4.Nc3 Nbd7 5.Bg5 Be7 6.e3 OO 7.Bd3 c6 8.OO a6 9.a4 dxc4 1-0(55) Botvinnik Mikhail -- Sorokin Nikolai, Moscow ch-SU 1931; 3...c6 4.e3 e6 5.Bd3 Nbd7 6.OO Ne4 7.Nfd2 Nxd2 8.Nxd2 f5 9.f3 Qf6 1-0(37) Botvinnik Mikhail -- Poliak Abram, Odessa ch-SU 1929; 3.Bf4 e6 4.e3 Bd6 5.Ne5 OO 6.Nd2 c5 7.c3 Nc6 8.Ndf3 Qc7 9.Bd3 cxd4 1-0(38) Yuriev Boris -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925.

  54. 2...e6 3.Nc3 Nf6 4.Bg5 Nbd7 5.e3 Bb4 6.cxd5 exd5 7.Qb3 c5 8.dxc5 Qa5 9.Bxf6 Nxf6 0-1(32) Capablanca Jose -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1925; 6.Nf3 c5 7.Qb3 Qa5 8.Rc1 Ne4 9.Bf4 OO 0-1(32) Riblin B -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925; 5...Be7 6.Nf3 h6 7.Bxf6 Nxf6 8.Bd3 Bd6 9.Qb3 c6 1-0(48) Botvinnik Mikhail -- Zilberman A, Leningrad jr 1924; 5.Nf3 Bb4 6.e3 c5 7.cxd5 exd5 8.a3 Bxc3+ 9.bxc3 Qa5 0-1(31) Vait Arvid -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1st cat 1925; 4...Be7 5.e3 OO 6.Nf3 b6 7.Rc1 Bb7 8.Bd3 Nbd7 9.OO Ne4 1-0(31) Botvinnik M -- Stoltz Gosta, Match, Stockholm 1926; 6...Ne4 7.Bxe7 Qxe7 8.Bd3 Nxc3 9.bxc3 dxc4 =-=(18) Botvinnik Mikhail -- Vigodchikov Konstant, Odessa ch-SU 1929; 6...Nbd7 7.Bd3 dxc4 8.Bxc4 c5 9.OO cxd4 1-0(25) Botvinnik Mikhail -- Batuev Andrei, Leningrad ch-city 1930; 4.Nf3 Nbd7 5.Bf4 Bb4 6.e3 OO 7.Qb3 c5 8.a3 Qa5 9.Rc1 Bxc3+ 1-0(32) Botvinnik Mikhail -- Kasparian Genrikh, Moscow ch-URS sf 1931; 1-0(35) Botvinnik M -- Kasparian Genrikh, Ch URS, Moscow 1931; 4...c6 5.Bg5 Nbd7 6.e3 Be7 7.Bd3 OO 8.OO dxc4 9.Bxc4 Nd5 =-=(41) Botvinnik Mikhail -- Bohatirchuk Fedor, Moscow ch-SU 1931; 3...c6 4.Nf3 Nf6 5.e3 Nbd7 6.Bd3 dxc4 7.Bxc4 b5 8.Bd3 a6 9.e4 c5 1-0(25) Botvinnik Mikhail -- Belavenets Sergei, Leningrad-Moskva 1934; 3.Nf3 Nf6 4.Bg5 Nbd7 5.Nc3 c6 6.e3 Be7 7.Rc1 OO 8.Bd3 b6 9.OO Bb7 0-1(34) Freiman Sergei -- Botvinnik Mikhail, Odessa ch-SU 1929; 4...Be7 5.e3 Nbd7 6.Nc3 OO 7.Bd3 c6 8.OO a6 9.Qc2 h6 1-0(50) Botvinnik Mikhail -- Riumin Nikolai, Odessa ch-SU 1929; 4.Nc3 Nbd7 5.Bf4 dxc4 6.e3 Nd5 7.Bxc4 Nxf4 8.exf4 Bd6 9.g3 Nf6 1-0(24) Botvinnik Mikhail -- Ragozin Viacheslav, Leningrad ch-city 1930; 3...Nc6 4.cxd5 exd5 5.Nc3 Bb4 6.Bd2 Nf6 7.e3 Ne4 8.Nxe4 dxe4 9.Bxb4 exf3 1-0(32) Botvinnik M -- Begunov N, Leningrad 2/3th cat 1924.
    2...dxc4 3.Nf3 Nf6 4.e3 e6 5.Bxc4 c5 6.OO a6 7.a4 Nc6 8.Qe2 Be7 9.dxc5 Bxc5 =-=(45) Botvinnik Mikhail -- Vilner Yakov, Leningrad ch-city 1930; 5...Bb4+ 6.Nc3 a6 7.Qc2 Nfd7 8.e4 Nc6 9.Be3 Na5 1-0(23) Botvinnik Mikhail -- Timofeev N, Leningrad 1924; 4...c5 5.Bxc4 e6 6.OO Nc6 7.Qe2 a6 8.Rd1 b5 9.dxc5 Qc7 =-=(21) Botvinnik M -- Flohr S, Match, Leningrad/Moscow (3) 1933; =-=(21) Botvinnik Mikhail -- Flohr Salo, Leningrad m 1933; 4.Qa4+ c6 5.Qxc4 Bf5 6.Nc3 Nbd7 7.g3 Ne4 8.Bg2 Nd6 9.Qa4 Nb6 1-0(42) Botvinnik M -- Levenfish Grigory, It, Moscow 1935; 4...Nbd7 5.Qxc4 e6 6.g3 c5 7.dxc5 Bxc5 8.Bg2 OO 9.OO Qe7 =-=(53) Botvinnik M -- Lasker Emanuel, It, Moscow 1935.

  55. 3.Nc3 Nf6 4.e3 g6 5.Nf3 Bg7 6.Bd3 OO 7.OO b6 8.b3 c5 9.dxc5 Ne4 0-1(40) Botvinnik M -- Levenfish Grigory, Match, Leningrad/Moscow 1937; 8...Bb7 9.Ba3 Re8 1-0(68) Botvinnik M -- Levenfish Grigory, Match, Leningrad/Moscow 1937; 7...e6 8.b3 Nbd7 9.Qe2 Re8 0-1(42) Botvinnik M -- Levenfish Grigory, Match, Leningrad/Moscow 1937; 7...Nbd7 8.cxd5 Nxd5 9.e4 Nxc3 =-=(23) Botvinnik M -- Levenfish Grigory, Match, Leningrad/Moscow 1937; 3...dxc4 4.e3 b5 5.a4 b4 6.Ne4 Nf6 7.Nxf6+ exf6 8.Bxc4 Bd6 9.Qb3 OO 0-1(41) Freiman S -- Botvinnik M, URS-ch08 Leningrad , 1933.

  56. 5.Nc3 Nbd7 6.Bd3 dxc4 7.Bxc4 b5 8.Bd3 b4 9.Ne4 Be7 0-1(29) Lisitsin Gregori -- Botvinnik Mikhail, USSR 1933; 1-0(30) Botvinnik M -- Lisitsyn Georgy, Ch URS, Leningrad 1933; 8...a6 9.e4 c5 =-=(50) Botvinnik M -- Rabinovich Joseph, Tournament, Leningrad 1926.
    5.Nbd2 Ne4 6.Bd3 f5 7.Ne5 g6 8.OO Nd7 9.Nxd7 Nxd2 =-=(63) Botvinnik Mikhail -- Laurentiev B, Leningrad ch-city 1926; 5...Nbd7 6.Bd3 Bd6 7.OO OO 8.e4 dxe4 9.Nxe4 Nxe4 1-0(29) Botvinnik Mikhail -- Sharov P, Leningrad 1928.

  57. 6.Nbd2 c5 7.OO Be7 8.b3 OO 9.Bb2 cxd4 =-=(31) Botvinnik Mikhail -- Gligorenko D, USSR 1931; =-=(31) Botvinnik Mikhail -- Grigorenko Dmitri, Moscow ch-SU sf 1931.

  58. 6...Bd6 7.Nbd2 e5 8.e4 OO 9.cxd5 cxd5 1-0(32) Botvinnik Mikhail -- Riumin Nikolai, Moscow ch-SU 1931.

  59. 9.Nxe4 b6 =-=(30) Botvinnik Mikhail -- Sozin Veniamin, Novgorod 1929; =-=(62) Botvinnik Mikhail -- Sozin Veniamin, Novgorod 1929; =-=(63) Botvinnik M -- Sozin V, Krechevitsa-Novgorod 1929.

  60. 2.e3 e6 3.Bd3 Be7 4.f4 c5 5.c3 b6 6.Nf3 OO 7.OO Ba6 8.Bxa6 Nxa6 9.Qe2 Qc8 0-1(28) Mudrov Sergei -- Botvinnik Mikhail, Odessa ch-SU 1929.
    2.Nc3 d5 3.Qd3 g6 4.h3 Nc6 5.Bf4 Bf5 6.Qd2 Bg7 7.e3 OO 8.g4 Bc8 9.Bg2 Re8 1-0(42) Vilner Yakov -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1927.

  61. 2...g6 3.c4 Bg7 4.Nc3 d6 5.e4 OO 6.Be2 Nbd7 7.OO c6 8.h3 e5 9.Be3 Qe7 1-0(97) Botvinnik M -- Shebarschin M, Tournament, Leningrad 1926; 1-0(95) Botvinnik M -- Shebarshin M, Leningrad 5ch sf 1926; 1-0(83) Botvinnik M -- Szebarszin M, Leningrad 1926; 4.e3 d6 5.Nc3 OO 6.Bd3 Nc6 7.OO e5 8.dxe5 dxe5 9.e4 Be6 0-1(46) Andreev Grigory -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1924; 3.Bf4 Bg7 4.Nbd2 OO 5.h3 b6 6.e4 Bb7 7.Bd3 d6 8.OO Nbd7 9.Qe2 c5 1-0(37) Botvinnik M -- Folga I, Leningrad 2nd cat 1924; 1-0(37) Botvinnik Mikhail -- Folga I, Leningrad 1924.
    2...b6 3.g3 Bb7 4.Bg2 g6 5.OO Bg7 6.c4 OO 7.Nbd2 c5 8.d5 e6 9.e4 exd5 0-1(49) Chekhover Vitaly (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1931; 6.c3 OO 7.Bf4 c5 8.Na3 d6 9.Rc1 Nbd7 0-1(39) Rokhlin Yakov -- Botvinnik Mikhail, Leningrad masters 1933; 4.c4 e5 5.dxe5 Ng4 6.Bg2 Nxe5 7.Nbd2 Be7 8.OO Ng6 9.Nb1 OO 0-1(36) Savitsky L -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1933; 3.e3 c5 4.c4 Bb7 5.Nc3 cxd4 6.exd4 e6 7.Bd3 Be7 8.OO OO 9.b3 d5 0-1(25) Bogoliubov E -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936; 3.c4 e6 4.g3 Bb7 5.Bg2 d5 6.Ne5 Bb4+ 7.Bd2 Bxd2+ 8.Nxd2 OO 9.Rc1 Nbd7 1-0(45) Botvinnik M -- Ostrovsky P, Ch Leningrad, Leningrad 1926.
    2...d5 3.c4 e6 4.Bg5 Nbd7 5.Nc3 Be7 6.e3 c6 7.Rc1 OO 8.Bd3 dxc4 9.Bxc4 b5 1-0(42) Botvinnik M -- Kagan Moisey, Ch Leningrad, Leningrad 1926; 3...c6 4.e3 e6 5.Nbd2 Ne4 6.Bd3 f5 7.Ne5 Nd7 8.Qh5+ g6 9.Nxg6 Ndf6 1-0(29) Botvinnik Mikhail -- Muchin Mikhail, Leningrad ch-city 1926.
    2...d6 3.c4 Bf5 4.g3 Nbd7 5.Bg2 c6 6.b3 h6 7.Bb2 e6 8.OO d5 9.Nbd2 Be7 1-0(34) Botvinnik M -- Liutov N, Match, Leningrad 1925.

  62. 3.Bg5 d5 4.e3 c5 5.Nbd2 Be7 6.Bd3 c4 7.Be2 b5 8.OO OO 9.Bxf6 Bxf6 0-1(49) Pavlov Pianov N -- Botvinnik M, URS-ch06 Odessa qf2 1929; 8...Kf8 9.Bxf6 Bxf6 0-1(22) Pavlov Pianov Nikolay -- Botvinnik Mikhail, Odessa ch SU qf2 1929; 3...c5 4.e4 cxd4 5.Nbd2 Be7 6.e5 Nd5 7.Bxe7 Qxe7 8.Nxd4 OO 9.c4 Nf4 *(15) Ragozin -- Botvinnik M, Ch.ZSRR 1929; 4.e3 d5 5.Nbd2 Be7 6.Bd3 c4 7.Be2 b5 8.OO OO 9.Bxf6 Bxf6 0-1(49) Pawlow Pianow -- Botvinnik M, Ch.ZSRR 1929; 3...Be7 4.Nbd2 c5 5.e4 cxd4 6.e5 Nd5 7.Bxe7 Qxe7 8.Nxd4 OO 9.c4 Nf4 0-1(14) Ragozin Viacheslav -- Botvinnik Mikhail, USSR 1929; 0-1(15) Ragozin Viacheslav (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Odessa 1929.

  63. 3...b6 4.g3 Bb7 5.Bg2 Be7 6.OO OO 7.Nc3 Ne4 8.Qc2 Nxc3 9.Qxc3 f5 0-1(24) Makogonov Vladimir -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1927; 1-0(47) Freiman Sergei -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1927.

  64. 4.Nc3 Nbd7 5.Bg5 c6 6.e3 Qa5 7.cxd5 Nxd5 8.Qd2 Bb4 9.Rc1 c5 0-1(32) Barischev K -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1926; 7.Nd2 Bb4 8.Qc2 OO 9.Nb3 Bxc3+ 0-1(31) Zaslavsky David -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1926.

  65. 5...Be7 6.e3 OO 7.Rc1 c6 8.Bd3 b6 9.OO Bb7 0-1(34) Freyman S -- Botvinnik M, Odessa 1929; 7.Bd3 c6 8.OO a6 9.Qc2 h6 1-0(50) Botvinnik M -- Rumin N, Odessa 1929.

  66. 6.Rc1 h6 7.Bh4 dxc4 8.e4 Qa5 9.e5 Ne4 0-1(52) Rokhlin Yakov (RUS) -- Botvinnik M, Tournament, Leningrad 1926.

  67. 6...Be7 7.Rc1 OO 8.Bd3 b6 9.OO Bb7 0-1(34) Freiman S -- Botvinnik M, Ch URS, Odessa 1929.

  68. 9.Be2 b6 1-0(14) Izmailov P -- Botvinnik Mikhail, Odessa 1929.

  69. 2...c6 3.Nc3 d5 4.e3 g6 5.Nf3 Bg7 6.Qb3 OO 7.Bd2 e6 8.Bd3 Nbd7 9.OO Nb6 =-=(36) Botvinnik Mikhail -- Nenarokov Vladimir, Moscow ch-SU 1927; 4...e6 5.Bd3 Be7 6.Nf3 Nbd7 7.OO OO 8.e4 dxe4 9.Nxe4 Nxe4 1-0(21) Botvinnik Mikhail -- Riblin B, Leningrad m 1925; 4.Nf3 dxc4 5.e3 b5 6.a4 b4 7.Na2 e6 8.Bxc4 Nbd7 9.OO Bb7 0-1(35) Jagdfeld G -- Botvinnik M, Leningradd cat 1925; 0-1(25) Jagdfeld G -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1925; 3.Nf3 d5 4.e3 Bf5 5.Bd3 Bxd3 6.Qxd3 e6 7.OO Nbd7 8.Nbd2 Bd6 9.e4 dxe4 1-0(49) Botvinnik Mikhail -- Kagan Moisey, Leningrad 1926.
    2...b6 3.Nc3 Bb7 4.Qc2 e6 5.e4 Bb4 6.Bd3 Bxc3+ 7.bxc3 d6 8.Ne2 c5 9.OO Nc6 1-0(29) Botvinnik Mikhail -- Silich B, URS 1929; 1-0(29) Botvinnik M -- Silic Vladislav, Ch URS, Odessa 1929; 6...d5 7.cxd5 Bxc3+ 8.bxc3 exd5 9.e5 Qe7 1-0(32) Botvinnik Mikhail -- Schebarschin M, Leningrad 1st cat 1925.
    2...d6 3.Nc3 Nbd7 4.e4 e5 5.Nge2 exd4 6.Nxd4 g6 7.Be2 Bg7 8.Be3 OO 9.Qd2 Re8 1-0(31) Botvinnik M -- Lisitsyn Georgy, Ch Leningrad, Leningrad 1930.
    2...c5 3.d5 d6 4.Nc3 g6 5.e4 Bg7 6.Bd3 OO 7.Nge2 e6 8.OO a6 9.Ng3 exd5 =-=(22) Botvinnik M -- Bondarevsky Igor, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938.

  70. 3.g3 c6 4.Bg2 d5 5.cxd5 cxd5 6.Nf3 Bg7 7.OO OO 8.Nc3 Ne4 9.Qb3 Nxc3 =-=(24) Rabinovich Ilia (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (19) 1935; 3...Bg7 4.Bg2 d5 5.cxd5 Nxd5 6.e4 Nb6 7.Ne2 e5 8.Be3 exd4 9.Nxd4 c5 0-1(23) Miliutin Veniamin -- Botvinnik M, Ch Leningrad , Leningrad (Russia) 1924.
    3.f3 Bg7 4.e4 d6 5.Nc3 OO 6.Be3 e5 7.Nge2 Nc6 8.Qd2 Nd7 9.d5 Ne7 1-0(27) Botvinnik Mikhail -- Alatsortev Vladimir, Moscow ch-SU 1931.

  71. 3...Bg7 4.e4 d6 5.g3 OO 6.Bg2 e5 7.Nge2 Bg4 8.f3 Be6 9.d5 Bd7 1-0(40) Botvinnik Mikhail -- Kubbel, Leningrad masters 1930; 6...Nc6 7.Nge2 Bg4 8.f3 Bd7 9.Be3 Qc8 1-0(23) Botvinnik Mikhail -- Breitman V, Leningrad tt 1931; 6...Nbd7 7.Nge2 c5 8.OO cxd4 9.Nxd4 Ne5 1-0(36) Botvinnik M -- Kholodkevich Khrisogon, Ch URS, Moscow (14) 1927; 4.Nf3 d5 5.Bf4 c6 6.e3 Ne4 7.cxd5 Nxc3 8.bxc3 Qxd5 9.Bd3 Bf5 1-0(38) Botvinnik Mikhail -- Zverev J, Leningrad 1st cat 1925; 1-0(35) Botvinnik M -- Zwierw J, Leningrad 1925; 4...d6 5.Bf4 Nh5 6.Qd2 Nxf4 7.Qxf4 Nd7 8.Ng5 OO 9.e3 h6 0-1(32) Abramovic G -- Botvinnik Mikhail, Leningrad jr 1924.

  72. 4.Bf4 Bg7 5.e3 OO 6.Qb3 c5 7.cxd5 cxd4 8.exd4 Nbd7 9.Be2 Nb6 0-1(40) Gotthilf S -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) (14) 1938; 1-0(41) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow 1937; 6.Nf3 c5 7.dxc5 Qa5 8.Qa4 Qxc5 9.Qb5 Qxb5 1-0(78) Levenfish Grigori -- Botvinnik Mikhail, Moscow m 1937; 1-0(78) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow 1937; 6.cxd5 Nxd5 7.Nxd5 Qxd5 8.Bxc7 Na6 9.Bxa6 Qxg2 =-=(42) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, It, Amsterdam 1938.
    4.e3 Bg7 5.Nf3 OO 6.Qb3 e6 7.Be2 b6 8.OO Bb7 9.Rd1 Nbd7 =-=(22) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow (12) 1933; =-=(21) Flohr S -- Botvinnik M, Leningrad 1933.

  73. 5.Qb3 c6 6.Bf4 dxc4 7.Qxc4 Be6 8.Qd3 Nd5 9.Bd2 Nb4 1-0(34) Euwe Max (NED) -- Botvinnik M, It, Amsterdam (12) 1938; 1-0(34) Euwe Max -- Botvinnik Mikhail, AVRO 1938; 6.cxd5 cxd5 7.Bg5 e6 8.e4 dxe4 9.Bb5+ Kf8 =-=(34) Botvinnik M -- Flohr S, It, Amsterdam 1938.
    5.e3 c6 6.Bd3 OO 7.OO e6 8.b3 Nbd7 9.Ba3 Re8 1-0(48) Botvinnik Mikhail -- Goglidze Viktor, Moscow ch-SU 1931.
    5.Bg5 Ne4 6.cxd5 Nxg5 7.Nxg5 e6 8.Nf3 exd5 9.e3 OO =-=(44) Lasker Emanuel -- Botvinnik M, It, Nottingham 1936.
    5.Bf4 OO 6.e3 c5 7.Qb3 cxd4 8.Nxd4 dxc4 9.Bxc4 Nbd7 =-=(26) Capablanca J. (CUB) -- Botvinnik M, It, Amsterdam 1938.

  74. 7...c5 8.e3 OO 9.Be2 Nd7 =-=(24) Capablanca J. (CUB) -- Botvinnik M, Moscow 1935.

  75. 9.Be2 Qc7 0-1(28) Goglidze Viktor -- Botvinnik M, Moskva Alekhine-mem 1935; 0-1(29) Goglidze Viktor -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1935.

  76. 3...d5 4.Bg5 Nbd7 5.Nc3 c6 6.e3 Qa5 7.Qb3 Ne4 8.cxd5 exd5 9.Bf4 Bb4 0-1(27) Golubev Ivan -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1926; 4...Be7 5.e3 OO 6.Nc3 Nbd7 7.Bd3 a6 8.c5 c6 9.b4 a5 1-0(31) Botvinnik Mikhail -- Yuriev Boris, Leningrad 1927.
    3...Bb4+ 4.Nc3 b6 5.Bg5 h6 6.Bh4 Bb7 7.e3 Bxc3+ 8.bxc3 Qe7 9.Bd3 d6 =-=(38) Botvinnik M -- Lisitsyn Georgy, Ch URS , Leningrad (Russia) (15) 1938; 4.Bd2 Qe7 5.g3 OO 6.Bg2 Bxd2+ 7.Qxd2 d6 8.OO e5 9.Nc3 Re8 =-=(32) Budo A -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU 1931.
    3...c5 4.d5 exd5 5.cxd5 b5 6.a4 Qa5+ 7.Bd2 b4 8.e4 Be7 9.d6 Bd8 1-0(28) Botvinnik M -- Rokhlin Yakov, Leningrad 1927.

  77. 4.Nc3 Bb7 5.Bg5 h6 6.Bh4 Bb4 7.Qc2 OO 8.e3 d6 9.Bd3 Nbd7 =-=(44) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Cup World , Moscow (Russia) 1936.

  78. 5...Bb4+ 6.Bd2 Qe7 7.OO Bxd2 8.Qxd2 OO 9.Nc3 d6 0-1(29) Botvinnik M -- Panchenko N, Moscow vs Leningrad 1927; 0-1(28) Botvinnik Mikhail -- Panchenko Nil, Moscow 1927; 1-0(47) Botvinnik M -- Panchenko Nil, Match, Leningrad 1927; 6...Bxd2+ 7.Qxd2 OO 8.OO d6 9.Qc2 Nbd7 1-0(32) Botvinnik M -- Grigoriev N, Match, Leningrad 1927.

  79. 6.Nc3 Ne4 7.Nxe4 Bxe4 8.OO OO 9.b3 d5 0-1(35) Fedoseev S -- Botvinnik M, Ch Leningrad, Leningrad 1930.

  80. 7...Ne4 8.Qc2 Nxc3 9.Qxc3 f5 =-=(30) Alekhin Alexander (RUS) -- Botvinnik M, It, Amsterdam 1938.

  81. 8.cxd5 exd5 9.Bf4 Nbd7 0-1(34) Chekhover Vitaly (RUS) -- Botvinnik M, Ch Leningrad, Leningrad 1932.

  82. 9.Bf4 dxc4 0-1(40) Belavenets Sergey -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1934; =-=(49) Belavenets Sergei -- Botvinnik Mikhail, Leningrad 1934.

  83. 3...d5 4.Bg5 Nbd7 5.e3 c6 6.Nf3 Be7 7.Bd3 OO 8.OO dxc4 9.Bxc4 Nd5 =-=(31) Botvinnik Mikhail -- Lisitsin Gregori, Moscow ch-SU 1931; =-=(30) Botvinnik M -- Lisitsyn Georgy, Ch URS, Moscow 1931; 9...b5 1-0(32) Botvinnik Mikhail -- Goldberg Grigori, Leningrad 1929; 5...Be7 6.Rc1 OO 7.Nf3 c6 8.Bd3 dxc4 9.Bxc4 Nd5 1-0(33) Botvinnik Mikhail -- Riblin B, Leningrad 1st cat 1925; 5.Nf3 c6 6.Qb3 Be7 7.e3 OO 8.Be2 b6 9.cxd5 exd5 0-1(31) Rauzer Vsevolod (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Moscow 1931; 4...Be7 5.e3 h6 6.Bxf6 Bxf6 7.cxd5 exd5 8.Qb3 c6 9.Bd3 Nd7 =-=(48) Botvinnik Mikhail -- Lowenfisch Grigory, Moskva 1936; =-=(51) Botvinnik M -- Levenfish Grigory, It, Moscow (9) 1936; 5...OO 6.Nf3 Ne4 7.Bxe7 Qxe7 8.Qc2 c6 9.Bd3 f5 0-1(59) Botvinnik Mikhail -- Model Abram, Leningrad 1930; 4.Nf3 c6 5.Bg5 Nbd7 6.e3 Be7 7.Bd3 h6 8.Bh4 OO 9.OO a6 1-0(34) Botvinnik Mikhail -- Stepanov G, Leningrad ch-city 1930; 4...Nbd7 5.Bf4 dxc4 6.e3 Nd5 7.Bxc4 Nxf4 8.exf4 Bd6 9.g3 OO 1-0(25) Botvinnik Mikhail -- Menchik-Stevenson Vera, Hastings 1934; 4...Be7 5.Bg5 Nbd7 6.e3 OO 7.a3 Re8 8.Rc1 c6 9.Bf4 h6 =-=(48) Botvinnik M -- Kan Ilia, Tournament, Leningrad 1934.
    3...b6 4.e4 Bb4 5.Bd3 Bb7 6.Qe2 c5 7.d5 OO 8.Be3 exd5 9.cxd5 Re8 0-1(33) Riblin B -- Botvinnik M, Match, Leningrad 1925.

  84. 4.Nf3 b6 5.Qb3 Bxc3+ 6.Qxc3 Bb7 7.g3 d6 8.Bg2 Nbd7 9.OO OO 0-1(32) Alatorcev V -- Botvinnik M, Leningrad chc 1930; 0-1(32) Alatsortev Vladimir -- Botvinnik Mikhail, Leningrad ch-city 1930; 5.e3 Bb7 6.Bd3 OO 7.OO d5 8.cxd5 exd5 9.a3 Bd6 0-1(43) Alatsortev Vladimir -- Botvinnik Mikhail, Leningrad training 1933; 4...OO 5.Bg5 d6 6.e3 Qe7 7.Be2 e5 8.Qc2 Re8 9.OO Bxc3 1-0(41) Botvinnik M -- Chekhover Vitaly, Ch URS , Leningrad (Russia) 1938.
    4.e3 d5 5.a3 Bxc3+ 6.bxc3 c5 7.cxd5 exd5 8.Bd3 OO 9.Ne2 b6 1-0(41) Botvinnik M -- Capablanca J, It, Amsterdam (11) 1938; 4...OO 5.Ne2 d5 6.a3 Be7 7.cxd5 Nxd5 8.Nxd5 exd5 9.g3 Nd7 =-=(50) Reshevsky Samuel H (USA) -- Botvinnik M, It, Amsterdam 1938.
    4.a3 Bxc3+ 5.bxc3 c5 6.f3 d5 7.e3 OO 8.cxd5 Nxd5 9.Bd2 Nc6 =-=(32) Lilienthal Andre (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow (17) 1935; 6.e3 OO 7.Bd3 Nc6 8.Ne2 d6 9.Ng3 b6 =-=(41) Botvinnik M -- Keres Paul, It, Amsterdam 1938.

  85. 4...Nc6 5.Nf3 OO 6.a3 Bxc3+ 7.Qxc3 Ne4 8.Qd3 d5 9.g3 b6 1-0(29) Botvinnik M -- Ragozin Viacheslav, Ch Leningrad, Leningrad 1932.

  86. 5...Bxc5 6.Nf3 Nc6 7.Bg5 b6 8.e4 Nd4 9.Nxd4 Bxd4 1-0(41) Botvinnik M -- Kan I, Leningrad-tm 1930; 1-0(40) Botvinnik Mikhail -- Kan Ilya, Leningrad-Moskva 1930; 1-0(43) Botvinnik Mikhail -- Kan Ilya, Leningrad 1930.
    5...Na6 6.a3 Bxc5 7.Nf3 b6 8.Bg5 Bb7 9.e3 Be7 =-=(30) Eliskases Erich (ARG) -- Botvinnik M, It, Moscow (4) 1936; 7...OO 8.Bg5 Be7 9.e4 d6 1-0(39) Botvinnik Mikhail -- Gotthilf Solomon, Leningrad 1930.

  87. 6.Nf3 Ne4 7.Bd2 Nxc5 8.Qc2 f5 9.a3 Bxc3 =-=(30) Botvinnik Mikhail -- Myasojedow, Leningrad 1931; *(30) Botvinnik Mikhail -- Miasoedov Grigori, Leningrad ch-city 1930.

  88. 6...Bxc5 7.Nf3 h6 8.Bh4 Qb6 9.Qc2 Be7 1-0(36) Botvinnik Mikhail -- Mazel Isaak, Moscow ch-SU 1931.

  89. 7.Bxf6 Qxf6 8.Nf3 Bxc5 9.e3 OO 1-0(42) Botvinnik Mikhail -- Sozin Veniamin, Leningrad masters 1933.

  90. 7...g5 8.Bg3 Ne4 9.e3 Bxc3+ 1-0(31) Botvinnik Mikhail -- Ragozin Viacheslav, Leningrad masters 1932.

  91. 9.bxc3 Nf5 1-0(12) Botvinnik Mikhail -- Savitsky Leonid, Leningrad ch-city 1932; 1-0(19) Botvinnik M -- Savitsky L, Ch Leningrad, Leningrad 1932.

  92. 4...c5 5.dxc5 OO 6.Nf3 Nc6 7.e3 Bxc5 8.a3 d5 9.b4 Bd6 =-=(107) Botvinnik M -- Lisitsin Georgy, Moskva 1935; =-=(95) Botvinnik M -- Lisitsin G, Moscow 1935; =-=(107) Botvinnik M -- Lisitsyn Georgy, It, Moscow 1935; 5...Na6 6.g3 Qa5 7.Bg2 Bxc3+ 8.Qxc3 Qxc3+ 9.bxc3 Nxc5 =-=(21) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow (2) 1933; 6.a3 Bxc3+ 7.Qxc3 Nxc5 8.f3 d6 9.e4 e5 1-0(69) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow (6) 1933; 5...Nc6 6.Bg5 h6 7.Bh4 Nd4 8.Qa4 Bxc3+ 9.bxc3 Nf5 1-0(19) Botvinnik Mikhail -- Savitsky Leonid, Leningrad 1932.
    4...Nc6 5.Nf3 OO 6.Bg5 Re8 7.e3 d6 8.Be2 e5 9.OO Bxc3 1-0(40) Botvinnik Mikhail -- Kan Ilya, Moscow 1936; 1-0(40) Botvinnik M -- Kan Ilya, It, Moscow (5) 1936; 5...d6 6.g3 e5 7.d5 Bxc3+ 8.Qxc3 Ne7 9.Bg2 Ne4 =-=(57) Botvinnik M -- Eliskases Erich, It, Moscow (13) 1936.

  93. 5.Nf3 c5 6.cxd5 exd5 7.Bd2 cxd4 8.Nxd4 OO 9.g3 Qb6 0-1(22) Akshanov A -- Botvinnik Mikhail, USSR 1931; 0-1(23) Akshanov A -- Botvinnik Mikhail, Moscow ch-SU sf 1931.

  94. 5...exd5 6.Bg5 Be6 7.e3 Nbd7 8.f4 h6 9.Bxf6 Qxf6 =-=(62) Goldberg Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Ch URS, Leningrad 1932; 7.Nf3 Nbd7 8.a3 Be7 9.e3 h6 0-1(63) Veresov Gavriil (BLR) -- Botvinnik M, Ch URS , Leningrad (Russia) (12) 1938; 6...Qd6 7.e3 Ne4 8.Bf4 Qg6 9.Qb3 c5 1-0(12) Botvinnik M -- Sorokin N, Ch URS, Leningrad 1933.

  95. 6.e3 c5 7.a3 Bxc3+ 8.bxc3 b6 9.Nf3 Nbd7 0-1(67) Levenfish Grigori -- Botvinnik Mikhail, Moscow m 1937; 1-0(67) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow 1937; 8...Nbd7 9.Nf3 b6 =-=(56) Euwe M -- Botvinnik M, Nottingham 1936; 8.Qxc3 Nbd7 9.Nf3 cxd4 =-=(42) Flohr S (RUS) -- Botvinnik M, Hastings 1934.

  96. 8.bxc3 OO 9.e3 b6 =-=(35) Botvinnik M -- Lilienthal Andor, Hastings 1934.

  97. 9.Nxd4 e5 0-1(41) Levenfish Grigory (RUS) -- Botvinnik M, Match, Leningrad/Moscow 1937; 0-1(40) Lowenfisch Grigory -- Botvinnik Mikhail, Moscow 1937; 9...Nc6 =-=(21) Ragozin Viacheslav (RUS) -- Botvinnik M, It, Moscow 1936; =-=(30) Levenfish Grigori -- Botvinnik Mikhail, Moscow m 1937.